Hacı Bektaş Veli ve Nefsini Bilmek - Dinimizin Önemli Şahsiyetleri
Dervişler.Net Anasayfa

Forumda toplam 25.149 konu paylaşıldı... Bu konulara toplam 145.970 yorum yapıldı. Bugün 0 konu ve 0 ileti gönderildi.. Toplam : 23021 üyeli aileyiz.
Dervişler Mekanında, Hacı Bektaş Veli ve Nefsini Bilmek , konusunu okuyorsunuz... Bu konu 2803 defa okundu.İsim benzeri konuları sayfanın altından takip edebilirsiniz.
Hayırlı paylaşımlar diliyoruz. Aradığınız konuyu bulamadıysanız bizimle iletişime geçebilirsiniz. Yazı alıntılarında kaynak(www.dervisler.net) gösterilmesi rica olunur.

Dervişler Mekanında paylaşılan en güzel konu:{Hacı Bektaş Veli ve Nefsini Bilmek }   Okunma sayısı 2803 defa

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Kararlı

  • Murakıp
  • *****
  • İleti: 7.046
  • Konu: 1851
  • Derviş: 4252
  • Teşekkür: 31
Hacı Bektaş Veli ve Nefsini Bilmek
« : 02/04/10, 15:46 »
Mutasavvıflar Hz. Peygamber’in; “nefsini bilen Rabb’ini bilir” hadisinden yola çıkarak nefis kavramı üzerinde durmuşlardır. Kur’an-ı Kerim’deki; “şüphesiz nefis kötülüğü emreder”[59] ayetinden hareket ederek de nefislerini eğiterek kötülüğü emretmez hâle getirmenin çarelerini aramışlardır. Kur’an’daki nefisle ilgili diğer ayetlerin ışığında nefsi basamaklar hâlinde ele almış her basamağın gerektirdiği mücahede ve mücadele usû»llerini tespit etmeye çalışmışlardır.

Hacı Bektaş Veli de eserlerinde nefis kavramı ve nefsin basamakları üzerinde durmuştur: “Kim Rabb’ini Rububiyetle bildi ise ancak o nefsini ubudiyetle bildi. Kim nefsini fakr ile bildi ise ancak o Rabb’ini vefa ile bildi. Kim nefsini kusur ile bildi ise ancak o Rabb’ini tevkir ile bildi. Kim nefsini teclil (tecelli) ile bildi ise ancak o Rabb’ini tafdil (üstünlük) ile bildi. Kim nefsini fena (sonluluk) ile bildi ise ancak o Rabb’ini beka (sonsuzluk) ile bildi.”[60]

Hacı Bektaş Veli nefsin noksan sıfatlarla Cenab-ı Hakk’ın ise mükemmel sıfatlarla muttasıf olduğunu anlatmaktadır. Nefsinin kusurlu âciz ve fakir olduğunu anlayan insanın Allah’ın mükemmelliğini kudret ve bağışlayıcılığını daha iyi kavrayacağını izah etmektedir. Makalat adlı eserinde bu konu üzerinde de durur. Marifet makamının tevhid anlayışını beyan ederken; “Kim kendinin fani olduğunu bilirse Rabb’inin bakiliğini anlar” der ve kendini bilmenin keyfiyetini de beyan eder. Ona göre bilmek; birinin biri hakkında falandır filanın oğludur veya filan yerdedir diye bilgi sahibi olması demek değildir. İnsan ilimle araştırmalı izlemeli gözlemeli ve arştan yerin altına kadar her ne varsa kendinde bulmalıdır.[61]

Nefsin nasıl bilineceğinin yolunu gösteren Hacı Bektaş Veli kâinat ile insanı karşılaştırarak insanın ne kadar önemli bir varlık olduğunu nazara verir. “Şimdi gökle yer arasında bir çok nesne vardır. Fakat insandan ulusu yoktur. Bütün yaratılmış nesnelerin en üstünde arş vardır. Arşta on sekiz bin kandil asılıdır. Değme bir kandilin genişliği büyüklüğü bu dünyadan yetmiş kat daha fazladır. Onlar Allah’ın hazineleridir ve on sekiz bin âlemdir. Ama hepsinden yukarı arş vardır. İnsan vücudunda da en yukarıda baş vardır. Can hazineleri de baştadır. Şimdi o; akıl ilham idrak sevişmek aşk-ı didâr ve marifet de hazinelerdir ve başta asılıdır. Marifet yalnız bin arş gibidir. Başta asılı duranların her birisi de bin mülkten üstündür. Akıl aya marifet güneşe ilim de yıldıza benzer. Dünyada güneş doğar ve uyanır. Fakat marifet hangi gönülde doğarsa o gönül uyanır; başkası uyanmaz.”[62]

Hacı Bektaş Veli’ye göre nefsi bilmenin de ilme’l- yakin ayne’l- yakin ve hakka’l- yakin dereceleri vardır. û�imler ilme’l- yakin; arifler ayne’l- yakin muhipler de hakka’l- yakin nefislerini ve Rabb’lerini bilirler.[63]

Hacı Bektaş Veli nefsin basamaklarını “Kitabü’l- Fevaid” de şu şekilde açıklar: “Cenab-ı Hak insanı cihanda dört unsurdan halk buyurdu ve ona kırk mertebe verdi. İlk on mertebesi nefs-i emmareden hasıl olur. O makamın ateş ile alâkası vardır. Nefs-i emmare bedende zalim bir hükümdar makamıdır. Her ne yaparsa şerdir.

Kur’an-ı Kerim’de buyurulduğu gibi: ‘Ben nefsimi temize çıkarmam; çünkü nefis Rabb’imin merhameti olmadıkça kötülüğü emreder.’[64] Nefs-i emmareden hasıl olan on mertebe ise şunlardır: Cehil hışım buğuz kahır kibir ve kin hased necil küfür nifak ve hisset. İşte bu on hâl nefs-i emmarenin hassalarıdır ve Hakk ondan uzaktır. Diğer on mertebe ki hava ile alâkalıdır. Nefs-i levvameden hasıl olur. Bu nefisten hasıl olan on mertebe de şunlardır: Züht takva vera ubudiyyet zekât oruç hac umre humus cihad. Bu makam ‘Allah yolunda cihad ediniz’ makamıdır. Hacı Bektaş Veli daha sonra sırasıyla nefs-i mülhime ve nefs-i mutmainne makamlarını onlara ait hâlleri de anlatmaktadır.[65]

Hacı Bektaş Veli’nin takipçileri de nefsin bilinmesi üzerinde durmuşlardır. Bunlardan biri olan Münci Baba “Tarikat-ı Aliyye-i Bektâşîyye” adlı eserinde; “Cenab-ı Hakk’ın bilinmesi nefsin bilinmesine veyahut nefsin bilinmesi Hakk’ın bilinmesine bağlıdır” der.[66] Münci Baba’ya göre; şehvet kibir kin öfke kendini beğenmişlik kıskançlık gösteriş dünya sevgisi gibi bayağılıklardan kurtulmanın yolu nefsini bilmektir. Bu arzular nefsin azdırmasıyla meydana gelen arzular olup Muhammed -i ahlâk ile bezenmek için bunların terki gerekir.[67]

Viranî Baba ise nefsi bilmemenin insanı nasıl bir duruma düşüreceğini şöyle açıklar: “Bir kişi nefsini bildi Hakk’ı bildi. Eğer ihmal edip bilmediyse û�em (insan) değil. Görünüşte yer içer gezer söyler işitir dinler alır verir güler ve oynar. Hayvanda dahi bunların cümlesi mevcuttur. Hele o hayvandır. Ama û�em insandır. Şimdi sen dahi şeriat ve tarikat pirlerinden marifetullah öğren; âdemzat (insan) ol.”[68]


Dr. Osman Eû�İ
gülistan dergisi



Konu Adresi: http://www.dervisler.net/haci-bektas-veli-ve-nefsini-bilmek-t20059.0.html





Paylaş facebook Paylaş twitter
 

Nefs.. erişim yasağı ||semerkandyayin| semerkand.tv| semerkandradyo| semerkanddergisi| semerkandaile| mostar| semerkandpazarlama| sultangazi.bel.tr| sitemap| Arama Sonuçları| Dervişler Mekanı| Wap| Wap2| Wap Forum| XML| Rss| DervislerNet/Facebook | DervislerNet/Twitter | Forum İletişim| |||www.dervisler.net 0.046 saniyede oluşturulmuştur


Hacı Bektaş Veli ve Nefsini Bilmek Güncelleme Tarihi: 06/12/20, 05:14 Dervisler.Net © 2008-2014 |Lisans(SMF) |Sitemap | Facebook | Twitter | İletişim