Hz İsmail - Peygamberler Tarihi
Dervişler.Net Anasayfa

Forumda toplam 25.033 konu paylaşıldı... Bu konulara toplam 145.550 yorum yapıldı. Bugün 0 konu ve 0 ileti gönderildi.. Toplam : 22879 üyeli aileyiz.
Dervişler Mekanında, Hz İsmail, konusunu okuyorsunuz... Bu konu 2659 defa okundu.İsim benzeri konuları sayfanın altından takip edebilirsiniz.
Hayırlı paylaşımlar diliyoruz. Aradığınız konuyu bulamadıysanız bizimle iletişime geçebilirsiniz. Yazı alıntılarında kaynak(www.dervisler.net) gösterilmesi rica olunur.

Dervişler Mekanında paylaşılan en güzel konu:{Hz İsmail}   Okunma sayısı 2659 defa

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Türkoğlu

  • Çalışkan Üye
  • ***
  • İleti: 398
  • Konu: 151
  • Derviş: 5047
  • Teşekkür: 0
Hz İsmail
« : 07/05/09, 18:53 »
Hz İsmail


Hz. İbrahim'in oğlu, Kur'an'da adı geçen bir peygamber.
Arapça bir kelime olmayan İsmail'in aslının İşmavİl olduğu, İsmâîn şeklinin de bulunduğu [426] Süryânîce olup "Allah'a itaat­kâr" anlamına geldiği nakledilmekle birlikte [427] kelimenin aslı İbrânîce Yişmâ'el'dir ve "Allah işitir" mâna-sındadır. Tevrat'ta Yişmael kelimesi me­leğin, "İşte sen gebesin ve bir oğul do­ğuracaksın ve onun adını İsmail koyacak­sın, çünkü Rab sana olan cefayı işitti [428] sözünden hareketle İbrânîce'de "işitmek, bir dilek veya isteği kabul et­mek" anlamına gelen şama fiiline bağlan­maktadır. Bu fiil, Hâcer'e yapılan cefanın Rab tarafından duyulması [429] veya İbrahim'in, oğlu İsmail'le ilgili te­mennisinin [430] ayrıca çölde çocuğun susuzluktan ağlamasının Allah tarafından işitilmesi olaylarıyla da bağ­lantılı kılınmaktadır.[431] Keli­me Kitâb-ı Mukaddes'in eski nüshaların­da Hismael, Ismahel. Hismahel ve Sma-hel şekillerinde de yazılmıştır.[432]
Tevrat'a göre İsmail, Hz. İbrahim'in Hâcer'den ilk ve tek çocuğudur [433] Çocuğu olmayan Sâre cariyesi Hâ-cer'i eşine vermiş ve İbrahim seksen altı yaşında iken ilk çocuğu İsmail doğmuş­tur. Uzun müddet zürriyetsiz kalma en­dişesi taşıyan İbrahim. İsmail'i Allah'ın kendisine vaad ettiği mirasçısı olarak görmüştür. AncakSâre'nin de bir oğul do­ğuracağı müjdelendiğinde İbrahim, ilk oğlu İsmail'in Allah katında itibarının dü­şeceği kaygısına kapılıp, "Keşke İsmail senin önünde yaşayabilse" demiş ve Al­lah, İsmail'i mübarek kıldığını, neslini ço­ğaltacağını, İsmail'in on iki beyin babası olacağını ve ondan büyük bir millet mey­dana geleceğini müjdelemiş, ancak ahdi­ni İshak'la sabit kılacağını da bildirmiştir.[434]
İsmail on üç yaşına vardığında sünnet emri gelir ve sünnet edilir: on dört yaşın­da iken İshak doğar. İshak'ın sütten ke­silmesi münasebetiyle düzenlenen ziya­fetten sonra Sâre'nin arzusu ve Allah'ın emri üzerine oğlu ile birlikte evden uzak­laştırılan Hâcer önce Beer-şeba, ardın­dan Paran (Fârân) çölüne gider. Bundan sonra Paran çölünde yaşayan İsmail'i an­nesi Mısır diyarından bir kadınla evlendi­rir.[435] İs­mail'in on iki oğlu, bir de kızı olur [436] Hz İbrahim'in vefatı üzerine Filis­tin'e gelen İsmail kardeşi İshak ile birlik­te babasını defneder. On iki oğlu on iki kabilenin beyi olur.[437]
Tevrat'ta İsmail'in sayılamayacak ka­dar çok zürriyetinin olacağı, semereli kı­lınacağı, ziyadesiyle çoğaltılacağı, on iki beyin babası olacağı, Allah'nın onu mü­barek kıldığı ve büyük millet edeceği be­lirtilmekte [438] diğer taraftan "insanlar arasında yabani adam olacağı, onun eli herkese karşı, her­kesin eli de ona karşı olmak üzere bütün kardeşlerinin şarkında oturacağı" bildirilmektedir [439] Tevrat'a göre Hz. İsmail'in zürriyeti Havila, Mısır ve Fı­rat arasındaki Kuzey Arabistan çölünde ikamet ediyordu [440] İsmail gibi [441] onlar da okçulukta şöhret bulmuşlardır.[442]
Yahudi dinî literatüründe İsmail ve so­yuna dair bazı olumsuz nitelemeler de yer almaktadır. Kendisi yahudiierin düşman­larıyla bir tutulur [443] babası tarafından çok sevildiği, ancak kötü biri olduğu söylenir. İshak'ın kurban edilmeye götürülüşünde Hz. İbrahim'e refakat eden iki köleden bi­ri olarak da takdim edilmektedir. İsmail, Moriah tepesinin eteğinde Eliezer'ie bir­likte arkada kalmış ve dağı kaplayan ilâhî bulutu görememiştir.[444]
Kur'ân-ı Kerîm'de on iki yerde adı ge­çen İsmail çeşitli nitelikleriyle zikredil­mektedir. Annesi Hâcer hakkında Kur-'an'da bilgi yoktur. İsmail, babası İbra­him'in yaşlılık döneminde ve bir duası neticesinde dünyaya gelmiş çok küçükken babası tarafından Beytülharâm'ın bulun­duğu yere bırakılmıştır.[445] Adı açıkça zikredilmemekle birlikte belli bir yaşa gelince kurban edilmek istene­nin İsmail olduğu anlaşılmaktadır.[446] Daha sonra babası ile beraber hem beytin temellerini yükselt­miş [447] hem de bu kutsal mekânı temiz tutmakla görevlendirilmiş [448] peygamber olarak se­çilmiş, diğer peygamberler gibi ona da vahiy gelmiştir.[449] Kur'an İbrahim, İshak ve Esbât gibi İsmail'in de yahudi veya hıristiyan olduğu yolundaki Ehl-i ki­tap inancını reddeder.[450] Elyesa", Zülkifl, İdrîs, Yûnus ve Lût gibi peygamberlerle birlikte zikredilen İsmail hidayete erdirilen ve âlemlere üstün kı­lınanlardan [451] Allah'ın rah­metine kabul edilen iyilerden ve sabre­denlerden biri olarak gösterilir.[452] İsmail sözünde duran, halkına namaz kılmayı, zekât ver­meyi emreden, rabbinin hoşnutluğunu kazanmış bir resul ve nebîdir.[453] Kur'ân-ı Kerîm'de İsmail'in Mekke'ye gelişi isim verilmeksizin belir­tilmektedir. İbrahim'in bir duasında ço­cuklarından birini kutsal evin (Kabe) bu­lunduğu Mekke'ye getirdiği ifade edilir.[454] Diğer bir âyette [455] Kabe'nin inşasında İbra­him İle oğlu İsmail'in birlikte çalıştıkları bildirildiğine göre İbrahim'in Mekke'ye getirdiği oğlu İsmail olmalıdır. Kabe'nin inşası esnasında Hz. İbrahim ve oğlu İs­mail şöyle dua etmişlerdir: "Ey rabbimiz! Bizi sana boyun eğenlerden kıl, neslimiz­den de sana itaat eden bir ümmet çıkar, bize ibadet usullerimizi göster, tövbemi­zi kabul et.[456]
Batılı araştırmacılar, Mekkî sûrelerde İbrahim ile oğlu İsmail arasında doğrudan bir bağ kurulmadığını, bazı Mekkî âyet­lerde [457] İbrahim'e İshak'ın ve Ya'kûb'un bağışlan­dığı belirtilirken İsmail'in zikredilmediğini İbrahim ile İsmail'in sadece Medenî sûrelerde ve Kabe'nin in­şası ile hac ibadeti çerçevesinde bir ara­da anıldığını belirtmekte ve bu noktadan hareketle Hz. Peygamber'in İbrahim ile İsmail arasındaki aile bağını iyi bilmedi­ğini ileri sürmektedirler. Bu iddia, Kur-'an'ın vahiy eseri olmayıp Resûl-i Ekrem tarafından düzenlendiği şeklindeki Ön yargıya dayandığı gibi bilgi bakımından da doğru değildir. Zira kabile geleneğine bağlı ve asabiyetin Ön planda olduğu bir toplumda, üstelik yahudi ve hıristiyan-larla birlikte Mekke müşriklerinin de ata kabul ettikleri Hz. İbrahim'in aile bağları­nı, özellikle onun kendi ataları olan İsma­il'in babası olduğunu bilmemeleri müm­kün değildir. Öte yandan Mekkî sûreler­de İsmail'den ve onun İbrahim'le ilişkisin­den söz edilmediği iddiası da yanlıştır. Nitekim üçüncü Mekke dönemine ait ol­duğu kabul edilen İbrâhîm sûresinde Hz. İbrahim yaşlılığında İsmail ve İshak'ı lüt­feden Allah'a hamdetmektedir.[458] İkinci Mekke dönemine ait Sâffât sûresinde ise İshak'ın müjdelendiği âyet­lerden (37/112-113) önce İbrahim'in bir çocuğundan bahsedilmekte olup bunun İsmail olduğu anlaşılmakta­dır. Çünkü İbrahim'in İshak'tan önceki yegâne çocuğu İsmail'dir. İbrâhîm sûre­sinin 39. âyetinin Medine döneminde in­diği, Medenî olan Bakara sûresinin 125 ve 127, âyetlerindeki İsmail kelimesinin de sonradan eklendiği iddiası ise [459] hiçbir ilmî temele dayanmamak­tadır.
Diğer taraftan Kur'an'da Hz. İbrahim ile oğlu İsmail sadece Kabe'nin inşasında veya hac ibadeti çerçevesinde [460]değil başka birçok yerde de [461] bir arada zikredilmiştir. Kur'an'da İsmail uslu çocuk [462]teslim olan [463] na­mazı ve zekâtı emreden.[464]
sabreden [465] hoşnut olu­nan [466] sözüne sadık [467] resul ve nebî [468] gibi niteliklerle anılmaktadır. Ayrıca dili­nin Arapça oluşu ve Arapiar'ın nesebinin ona bağlanması, Hz. İbrahim'in oğlu ve Hz. Muhammed 'in ceddi olması, Kabe'­nin inşasında İbrahim'le birlikte çalışma­sı, kurban edilme hadisesinde babası kar­şısındaki teslimiyet ve itaati, onun yeri­ne kurban edilmek üzere bir koç gönde­rilmesi. Resûl-i Ekrem'in, "Ben iki kur­banlığın oğluyum" diyerek onunla iftihar etmesi gibi hususlara dayalı olarak müslümanlar İsmail'e özel bir saygı duymuş­lardır.[469]
Hadislerde İsmail'in hayatına dair çok az bilgi bulunmakta, tarih, tefsir ve kı-sas-ı enbiyâ kitaplarında ise nisbeten ay­rıntılı malûmat yer almaktadır. Resûlullah, "Allah, İbrahim'in çocuklarından İs­mail'i, İsmail'in çocuklarından Benî Kinâne'yî, Benî Kinâne'den Kureyş'i, Kureyş'ten Benî Hâşim'i, Benî Hâşim'den de beni seçti [470] ayrıca. "Ben iki kurbanlığın oğluyum [471] diyerek İsmail'in soyundan geldiğini ifade etmiştir. Ok yarışması yapan bir grubu, "Ey İsmail oğullan, ok atı­nız; babanız da ok atıcı idi" diyerek onları teşvik etmiştir.[472] Mekke'nin fet­hinde Kabe putlardan temizlenirken Ka­be'nin içinden ellerinde fal oklarıyla Hz. İbrahim ve oğlu İsmail'in heykelleri de çıkarılınca Resûl-i Ekrem unların bu işi hiç yapmadıklarını söyleyerek putperest­lik malzemesi haline getirilmelerinden duyduğu üzüntüyü dile getirmiştir.[473] Bir başka hadiste Hz. Peygamber, kendi torunları Hasan ve Hüseyin için yaptığı duayı daha Önce İb­rahim'in de oğullan İsmail ve İshak için yaptığını ifade etmiştir.[474]
İsmail'in dünyaya gelişi ve annesi Hâ­cer ile birlikte evden uzaklaştırılmasına dair İslâmî kaynaklarda yer alan bilgiler Tevrat'taki ler I e aynıdır [475] ancak diğer konulardaki bil­gilerde farklılıklar bulunmaktadır. Kur­'ân-ı Kerîm, İbrahim ve İsmail'in Mekke'­deki faaliyetleri hakkında bilgi vermekle beraber oraya nasıl gittiklerini bildirme-mektedir. Bu konuda kaynaklarda İbn Abbas, Hz. Ali ve Mücâhid'den gelen üç rivayet vardır. Buna göre Allah, İbrahim'e hanımı Hâcer İle oğlu ismail'i Beytülha-râm'ın bulunduğu yere götürmesini em­reder. İbrahim, Hâcer ile henüz emzir­mekte olduğu oğlu İsmail'i Sâre'nin kö­tülüğünden korumak için Mekke'ye götürmüştür. Hz. Ali'nin rivayetine göre ise bu olay İbrahim'in Allah'tan Kabe'nin in­şası emrini alması üzerine gerçekleşmiş­tir.[476]
Kur'an dışındaki İslâmî kaynaklara gö­re Hz. İbrahim, iki yaşındaki oğlu İsmail'i ve Hâcer'i Cebrail'in refakatinde burakla Mekke'ye götürmüş, Mescid-i Harâm'in bulunduğu yere bırakmış, onları koruma­sı için Allah'a dua ederek oradan ayrılmış­tır. Önce Cürhümlüfer'in Mekke'ye yerleş­tiği görüşüne karşı rivayetlerin ekserisine göre o tarihte Mekke'de hiç kimse otur­madığı gibi içecek su da yoktu. Hâcer su ve erzakın tükenmesi üzerine çaresiz kal­mış, nihayet mucizevî bir şekilde kayna­yan zemzem suyunu bulunca rahatlayıp Allah'a şükretmiştir. Cürhümlüler'in ge­lip Mekke civarına yerleşmeleri üzerine İsmail onlardan Arapça öğrenmiş, bu ka­bileden bir kızla evlenmiştir. İbn Hazm'a göre Hz. İbrahim'in neslinden ük Arapça konuşan kişi İsmail'dir.[477]
Hâcer ile İsmail'in susuz kalmaları ve su çıkması hadisesi Tevrat'ın yanında di­ğer yahudi kaynaklarında da yer alır. Tu­lumdaki su bitince annesi tarafından bir çalı dibine bırakılan İsmail susuzluktan dolayı ıstırap çeker ve, "Babam İbrahim'in Allah'ı, senin bizim için takdir ettiğin baş­ka ölüm şekilleri de var, beni susuzluktan öldürme" diye dua eder. Melekler Allah'-ya başvurarak, "Bir gün senin neslini su­suzluktan kırıp geçirecek bir neslin atası için su kaynağı mı çıkaracaksın?" derler. Buna rağmen Allah, İsmail'in duasını he­men kabul eder, orada bir su kaynağı or­taya çıkar, onlar da kırbalarını doldurur­lar.[478]
Filistin'de yaşayan İbrahim zaman za­man Hâcer ile İsmail'i ziyarete gelir. İlk gelişinde o sırada evlenmiş bulunan İs­mail'i bulamaz, gelini ise kendisini soğuk karşılamıştır. İbrahim, "Kocan geldiğinde kendisine selâmımı bildir, kapısının eşi­ğini değiştirmesini istediğimi söyle" der ve gider. Bu mesajı dikkate alan İsmail hanımından ayrılır ve Cürhümlüler'den bir başka kadınla evlenir. İkinci defa İs­mail'i görmeye gelen İbrahim onu yine evde bulamaz, ancak bu defa yeni gelini kendisine iyi davranır. İbrahim ona dua eder; ayrıca kocası geldiğinde kendisine selâm söylemesini ister ve, "Kapısının eşiğini iyi tutsun" diye tembihte bulunarak yine oğluyla görüşemeden oradan ay­rılır. İsmail olanları öğrenince, "O benim babamdır, sen de evimizin eşiğisin. Ba­bam bana seni hoş tutmamı, seninle iyi geçinmemi emretmiş" der.[479] Bu bilgiler yahudi kaynaklarında da mev­cuttur; ancak olayın aktarıldığı Midraş ha-Gadol XIII. yüzyıla aittir.[480] Bir müddet sonra İbrahim tekrar Mekke'ye gelir, oğ­lu İsmail ile birlikte Kabe'nin duvarlarını yükseltirler. İnşaat esnasında İsmail taş getirerek babasına yardım eder [481] Hz. İbrahim, Kabe'nin in­şasını tamamlayınca Cebrail gelip kendi­sine hac farizasının nasıl yapılacağını öğ­retmiş, o da insanları hac ibadetine da­vet etmiş, oğlu ile birlikte hac farizasını yerine getirmiş, daha sonra İsmail'i ora­da bırakarak Filistin'e dönmüştür.[482]
Kur'ân-ı Kerim'de Hz. İbrahim'in oğlu­nu kurban etmesi hadisesi isim verilmek­sizin nakledilir. Buna göre İbrahim, put­perest kavmi tarafından atıldığı ateşten kurtulup onlardan ayrıldıktan sonra hiç çocuğu olmadığı için Allah'tan sâlih bir evlât ister ve kendisine akıllı, iyi huylu bir erkek çocuk müjdelenir. Çocuk babasıyla beraber yürüyüp gezecek çağa gelince İbrahim'den oğlunu kurban etmesi iste­nir. Bunu oğluna bildirince oğlu emredi­leni yapmasını söyler, emre boyun eğip sabredenlerden olacağını bildirir. İbrahim oğlunu kurban etmeye teşebbüs eder, fakat Allah tarafından tâbi tutulduğu bu imtihanda başarılı olduğu ortaya çıkınca oğlunun yerine semadan kurban olarak bir koç gönderilir, böylece oğlu da kurtul­muş olur.[483]
Kurban edilecek çocuğun adının Kur-'an'da bildirilmemesi, diğer taraftan Tev­rat'ta ve yahudi geleneğinde bunun İs-hak olarak kabul edilmesi müslümanlar arasında görüş farklılıklarının ortaya çık­masına sebep olmuş, bir kısmı İsmail'in, bir kısmı da İshak'ın kurban edilmek is­tendiğini ileri sürmüştür. Hz. Ömer, İbn Mes'ûd. Alkame b. Vakkâs. Kâ'b el-Ahbâr, İkrime el-Berberi, İbn Cerîr et-Taberî ve Süyûtî İshak'ın; Ebü't-Tufeyl. Saîd b. Müseyyeb ve daha başkaları ise İsmail'in kurban edilmek istendiğini söylemişler­dir. Hz. Ali, İbn Abbas, Ebû Hüreyre. Ha-san-ı Basri, İbn Ömer. Mücâhid b. Cebr, Saîd b. Cübeyr, Süddî ve Katâde b. Diâ-me'den her iki görüş yönünde de rivayet­ler nakledilmektedir.[484]
İbn İshak'ın rivayetine göre İsmail ko­şup oynayacak çağa geldiğinde Hz. İbra­him onu kurban etme emrini alır; Mek­ke'ye giderek İsmail'e birlikte odun kes­meye gideceklerini, iple bıçak almasını söyler. Şeytan, İbrahim'in önüne çıkarak kendisini bu işten vazgeçirmeye çalışır. Daha sonra İsmail'i, ardından da Hâcer'i kandırmak İster, fakat başarılı olamaz. Sebİr dağına vardıklarında İbrahim oğlu­na gerçeği açıklar. İsmail ise babasına yüklendiği görevi yerine getirmesini, en­dişe etmemesini, kendisininin sabrede­ceğini, ancak yine de kendisini sıkı bağlamasını ve yüzü koyun yatırmasını söyler; fakat bıçak kesmeyince İsmail'in yerine bir koç gönderilir.
Süddî'nin ilgili âyetlerle [485] irtibatlandırarak verdiği bilgiye göre ise Cebrail, Sâre'ye bir çocuğu olacağını müjdeler, fakat o buna şaşırır. İbrahim doğa­cak çocuğu Allah'a kurban edeceğini va-ad eder. İshak büyüyünce İbrahim'e rüya­sında sözünü tutması hatırlatılır; İbra­him ip ve bıçak alarak İshak'la birlikte dağa gider. İshak, kurbanın nerede oldu­ğunu sorunca babası gerçeği açıklar ve olaylar diğer rivayetteki gibi gelişir.[486] Bir rivayete göre İbrahim'e rüyasın­da İshak'ı kurban ettiği gösterildiğinde onu Beytülmakdis'ten bir aylık mesafe­deki kurban mahalli olan Mina'ya götür­müş, Allah onu bu görevden bağışlayın­ca geri getirmiştir. İbn Abbas'tan gelen bir rivayete göre Cebrail. İbrahim'i Aka­be cemresine götürmüş, şeytan karşısı­na çıkınca yedi taş atmış ve şeytan kay­bolmuştur. Aynı olay diğer iki cemrede de olmuştur. İbrahim, İshak'ı boğazlamak istediğinde kendisine, "Ey İbrahim, rüya­nı doğruladın!" denilmiştir. İbn Abbas'­tan aynı olay İsmail'le ilgili olarak da nak­ledilmektedir.[487] Şeytanın İbrahim, İsmail ve Hâcer'i kandırıp ilâhî emri yapmaktan vazgeçirmeye çalışması hadisesi Kâ'b el-Ahbâr'dan İshak ve Sâre hakkında da nakledilmektedir.[488] Bu olay İshak'la ilgili olarak ya­hudi kaynaklarında da yer alır.[489]
Kurban edilmesi istenenin İshak oldu­ğunu ileri sürenler de İsmail olduğunu savunanlar da kendi görüşlerini destek­leyen deliller getirmişlerdir. İshak'ın kur­ban edilmek istendiğini düşünenlerden olan Taberî hem İshak hem de İsmail'le ilgili rivayetler bulunduğunu, halbuki bunlardan sadece birinin doğru olabile­ceğini, Kur'an'daki bilgilerin ise İshak ri­vayetini doğruladığını belirtmekte, Kur-'an'da Hz. İbrahim'e daima İshak'ın möj-delendiğini [490] dolayısıyla kurban hadisesinin anlatıldığı bölümün başında yer alan müjdenin de [491] İshak'la ilgili olduğunu ifade etmektedir.[492] Tabe-rî'ye göre İbrahim, kavminin yanından ayrıldıktan sonra çocuğu olması için dua ettiğinde sadece Sâre ile evliydi, henüz Hâcer ile evlenmemişti. Bu sebeple müj­de Sâre'nin çocuğuyla ilgilidir [493] Kur'an'da zebh hadisesinden sonra İshak'ın müjdelenmesi ise onun doğumu­nun değil zebh emrine itaati karşılığında peygamber oluşunun müjdeienmesidir.[494]
İbn Kesîr, İshak'ın kurbanlık olduğuna dair rivayetteki [495] râvilerden bazılarının metruk ve münker, senedinin zayıf olduğunu nakletmektedir.[496] İsmail'in kurban edilmek istendiğini kabul edenlere göre hem Tevrat'ta hem de Kur'an'da nakle­dildiği şekliyle İbrahim hiç çocuğu olma­dığı için Allah'tan çocuk talep etmiş, ken­disine bir çocuk müjdelenmiş [497] ve İsmail dünyaya gelmiştir. İsmail onun ilk çocuğudur.[498] Bu hususta yahudi, hıristiyan ve müslümanlar arasında ihtilâf yoktur.[499] Kur'an'a göre kurban edilmek istenen de bu ilk ço­cuktur. Kur'an'da İshak'ın, ardından da Ya'küb'un doğacağı Sâre'ye müjdelen-mektedir.[500] Eğer İshak"ın çocu­ğu olacaksa o takdirde onun kurban edil­mesi İstenemez. Çocuk koşup oynayacak çağa geldiğinde kurban edildiğine göre İshak'ın o çağda çocuğu olamaz. Şu hal­de kurban olarak takdim edilen İsmail olmalıdır. Diğer taraftan zebh hadisesin­den hemen sonra Hz. İbrahim'e, imtihan­dan başarıyla çıkmanın mükâfatı olmak üzere sâlihlerden bir peygamber olarak İshak müjdelenmektedir.[501] Bu ise İshak'ın kurban olayından sonra doğduğunu göstermektedir.
Kurbanlığın İshak olduğunu ileri süren­ler "babasıyla koşacak çağa geldiğinde" ifadesine dikkat çekmekte ve babasıyla birlikte olanın İsmail değil İshak olduğu­nu belirtmektedirler. Ancak âyetten, ço­cuğun koşacak çağa gelinceye kadar ba­basıyla birlikte büyüdüğü anlamı çıkarılmamalıdır. Burada çocuğun yaşı vurgu­lanmak istenmiş, kurban edileceği ma­halle babasıyla birlikte gittiği için bu İfa­de kullanılmıştır.
İsmail'in kurban edilmek istendiğini kabul edenler. "Ben iki kurbanlığın oğlu­yum" anlamındaki hadîsi [502] de­lil göstermektedirler. Buradaki iki kur­banlıktan biri İsmail, diğeri Hz. Peygam-ber'in babası Abdullah'tır. Muâviye b. Ebû Süfyân'ın naklettiğine göre bir Arap Re-sûlullah'a "ey iki kurbanlığın oğlu" diye hitap etmiş, Resûlullah da bu sözü tebes­sümle karşılamıştır. [503]İbn Kayyim, kurbanlığın İsmail olduğuna delil olarak haccın menâsikinden kurba­nın, sa'yin ve cemreleri taşlamanın Mek­ke'de uygulanmasını göstermektedir. Ona göre eğer kurban etme hadisesi Ehl-i kitabın dediği gibi Filistin'de ols'aydı bu­gün de kurbanların orada kesilmesi ge­rekirdi [504]İbn Kesîr. kurbanlı­ğın İshak olduğunu ileri sürenlerin bunu Kâ'b el-Ahbâr veya Ehl-i kitabın kitapla­rından aldıklarını, Kur'an'da ve hadisler­de böyle bir şeyin bulunmadığını, bilâkis Kur'an'ın zahirinden bunun İsmail oldu­ğunun anlaşıldığını belirtmektedir.[505] Diğer taraftan Allah kurbanlığı "halîm" diye nitelemiştir. Çünkü hiç kim­se, rabbine itaat için kendini kurban ola­rak teslim edenden daha halim olamaz. Halbuki İshak halim olarak değil "alîm" diye tavsif edilmiştir.[506] Ayrıca İsmail'in sabreden­lerden olduğu [507] ve sözün­de durduğu [508] belirtilmek­tedir ki bunlar da kurbanlığa daha çok uyan vasıflardır.[509]
Tevrat'ta kurban edilmek istenenin İs­hak olduğu belirtilir ve olay aktarılırken [510] Allah'ın İbrahim'i imti­han ettiği ve, "Şimdi oğlunu, sevdiğin bi­ricik oğlunu, İshak'ı al ve Moriya diyarına git ve orada sana söyleyeceğim dağların biri üzerinde onu yakılan kurban olarak takdim et" dediği nakledilir. Halbuki bu emre muhatap olduğunda Hz. İbrahim'in iki oğlu vardır; ancak İsmail annesiyle bir­likte o bölgeden uzaklaştırılmıştır. Bu olay vuku bulduğunda İsmail on beş yaşların­da bir gençtir. Tevrat'ta ise ondan yine çocuk diye bahsedilmekte, annesinin onu bir çalı dibine attığı ifade edilmektedir.[511] Eğer İsmail bu sırada ger­çekten daha çocuk idiyse annesiyle birlikte gönderildiğinde henüz İshak doğmamış olmalıdır. Esasen Tevrat'ta İsma­il'in kardeşi İshak'a gülmesi onun kovul­ma sebebi olarak gösterilmektedir. Tev­rat'ta, oğlunun alay konusu yapılmasına dayanamayan Sâre'nin Hâcer'in hamile­liğine de tahammül edemediği belirtildi­ğine göre Hâcer ve İsmail ile on dört yıl aynı çatı altında yaşaması imkânsız gibi görünmektedir. Şu halde İsmail baba evinden uzaklaştırıldığında daha küçük bir çocuktur. İshak ise bu sırada henüz doğmamıştır.
Kurban hadisesi Hz. İbrahim'in ikinci oğlu İshak dünyaya gelmeden gerçekleş­miş olmalıdır. Aksi takdirde "sevdiğin bi­ricik oğlunu ... yakılan kurban olarak tak­dim et" şeklindeki emirde "biricik" vasfı anlamsız olur. Bir insandan oğlunu kur­ban etmesini istemek elbette büyük bir imtihansa da ilerlemiş yaşında sahip ol­duğu tek evlâdını kurban etmesini iste­mek daha büyük bir imtihandır. Muhte­melen Kitâb-ı Mukaddes yazarı İshak so­yunun üstünlüğünü vurgulamak için "şimdi oğlunu, sevdiğin biricik oğlunu" ifadesine "İshak" kelimesini de eklemiş­tir. Diğer taraftan "sevdiğin" vasfını sade­ce İshak'a tahsis etmek de yanlıştır. Hz. İbrahim her iki oğlunu da sevmektedir. Ancak İsmail onun ilk oğludur, yaşlılığın­da dua neticesi kavuştuğu ilâhî bir lutuf-tur. İlk çocukların ise İbranî geleneğinde farklı bir yeri vardır. Hz. İbrahim'e hanı­mı Sâre'nin bir oğul doğuracağı müjdelendiğinde. "Keşke İsmail senin önünde yaşayabilse" diyerek [512] İs­mail'e olan sevgisini ve düşkünlüğünü ifa­de etmiştir.
Yahudiler her ne kadar İsmail'in câriye çocuğu olduğunu, Sâre'nin, "Bu cariyeyi ve oğlunu dışarı at; çünkü bu cariyenin oğlu benim oğlumla, İshak'la beraber mi­rasçı olmayacaktır [513] sözü gereği mirastan mahrum bırakıldığını ve atıldığını, dolayısıyla İshak'ın tek çocuk olarak kaldığını kabul ediyorlarsa da ilk doğanların mübarek kılınması, rabbe adanması gibi özellikler Yahudilik'te ve Yahudilik öncesi Sâmî kavimlerde bir ge­lenekti. İlk doğanın üstünlüğüyle ilgili ola­rak Tevrat'ta şöyle denilmektedir: "Eğer bir adamın biri sevilen ve öteki nefret edilen iki karısı olursa ve sevilen ve nef­ret edilen kadınlar kendisine oğullar do­ğurmuş olurlarsa ve ilk doğan oğul nef­ret edilen kadından ise o zaman vâki ola­cak ki kendisinde olan malı miras olarak oğullarına böldüğü günde, nefret edilen kadından olan oğlu üzerine sevilen kadın­dan olan oğluna ilk oğulluk hakkını veremez; fakat kendisinde olan bütün malın iki payını nefret edilen kadından olan oğ­luna vermekle ilk doğan olarak onu tanı­yacaktır; çünkü o kuvvetinin başlangıcı­dır, ilk doğanın hakkı onundur.[514] Bu ifade, Hz. İsmail'in ahidden ve mirastan mahrum bırakılmasıyla ilgili ifadeyle [515] çelişmek­tedir. Tevrat'a göre Hz. İbrahim'e önce, "Senin zürriyetin İshak'ta çağrılacaktır [516] denildiği halde daha son­ra, onu yakılan kurban olarak takdim et [517] denilmesi de bir çeliş­kiyi düşündürmektedir.
Tevrat'a göre Hz. İbrahim'in İshak'ı kurban etmek üzere götürdüğü mekân Moriya(Moriyya, Möriyâh, Moriah) diyarı­dır. Moriah kelimesinin gerek etimolojisi gerekse nereye delâlet ettiği tam olarak bilinmemektedir. Bir yoruma göre Moriah, "uzaktan görülebilen" yani "yüksek yer" demektir. Onkelos targumunda Mo­riah diyarı "ibadet, tapınma yeri" olarak çevrilmiştir. Talmud bilginleri Moriah'ı mür dağı ile alâkalandırmışlardır. Mür bitkisi Filistin'de bulunmamaktaydı ve Arabistan'dan getiriliyordu. Şu halde Mo­riah diyarı diye adlandırılan yer mür di­yarı yani Arabistan olabilir.
Yahudi geleneği kurban yeri olan Mo­riah diyarını, Moriah dağı veya Kudüs'teki tapınak tepesiyle aynîleştirmektedir. fa­kat bu geç döneme ait bir gelenektir. Ahd-i Atîk'te bir de Moriya dağı vardır. Hz. Süleyman'ın mabedi inşa ettiği bu te­pe, tarihçi Josephus'un nakline göre İs-hak'ın kurban edilmek istendiği Moriah diyarının dağı ile aynıdır. Onkelos targu-mu, Tekvîn'in (22/14) açıklamasında Hz. İbrahim'in oğluna gelecek nesillerin bu­raya ibadete geleceklerini söylediğini nak­leder. Çünkü bizzat İbrahim orada Yehova'ya ibadet etmiştir. Kudüs targumu ise İbrahim'in, oğlu İshak'ı kurban etmek is­tediği o yerden "Yehova'nın sunağının, evinin dağı" diye bahseder. Ancak Kitâb-ı Mukaddeste ne Davud'un yaptığı mezbah [518] ne Hz. Süleyman'ın mabedi inşasında [519] ne esa­ret sonrasında mabedin ikinci yapılışı ne de mabedin Makkabîler döneminde te­mizlenişinde İbrahim'in İshak'ı kurban etme hadisesine ve bu işin aynı yerde ol­duğuna temas edilir. Ayrıca gerek pey­gamberler gerekse İbrânîler'e Mektup'un yazarı ve diğer yazarlar, ataları İbrahim'in oğlunu kurban ettiği yerle kendi ibadet mekânları arasındaki bu bağı zikretme-mişlerdir.[520]
Tevrat'a göre Hz. İbrahim, kurban et­me hadisesinden sonra tepenin aşağısın­da bekleyen uşaklarının yanına yalnız dönmüştür.[521] Bu da İsma­il'in durumuna daha uygundur, çünkü İs-lâmî telakkiye göre İsmail'i orada bırakıp Ken'ân diyarına yalnız dönmüştür.
İslâmî kaynaklardaki bilgilere göre İs­mail uzun boylu, güzel yüzlü, kırmızımsı tenli, kalın boyunlu, geniş omuzlu, elleri ve ayakları uzun, çok güçlü ve kuvvetliy­di. Ok atıcılıkta olduğu gibi ata binicilikte de mahirdi. Yabani atları yakalayıp ehli-leştirirdi. Babası Hz. İbrahim'in vefatın­dan sonra gerek Kabe gerekse hac işleri­ne dair hizmetleri yürütmeye devam et­ti. İlk olarak Kabe'ye örtü koydu. Allah ona peygamberlik verdi ve elli yıl pey­gamberlik etti. Cebrail'in hac menâsikini öğretmesinden sonra Hz. İsmail bunu Hi­caz halkına duyurmuş. Kabe'nin hizmet ve nezâreti ömrünün sonuna kadar ken­di uhdesinde kalmıştır.[522] 137yaşında vefat etmiş ve Hicr'e annesi Hâcer'in yanına defnedilmiştir.


Bibliyografya :


Tâcü'l-'arûs, "İsmâ'îl" md.; Müsned, I, 236, 297, 306-307, 334, 365; II, 107; Buhârî. "Ci-hâd", 78, "Enbiyâ3", 8,9, 12, "Menâkıb", 4, "Meğâzî", 48, "Hac", 54; Müslim, "FezâJil", 1; Ebû Dâvûd, "Sünnet", 20; ibn Mâce, "Tıb", 36; Tirmizî, "Menâkıb", 1, "Tıb", 14; Hâkim, el-Müstedrek, li, 604, 609; Ezraki, Ah bâru Mek-fce(Melhas),], 54-59; Taberî. 7arî/7(Ebü'l-Fa2İ). 1, 247-316; a.mlf.. Câmi'u'[-beyân, XXIII, 75-89; Sa'lebî. cArâ'isü'l-mecâlis, Beyrut 1985, s. 79-102; Zemahşerî, Keşşaf, 111, 306-310; Mev-hüb b. Ahmed el-Cevâlîkî, el-Mu.Qarreb (nşr. Ah-med Muhammed  Şâkir). Tahran 1966, s. 7, 13, 14; Kurtubî. ef-Câmi',XV, 97-114; İbn Kesîr, Ktşaşü'l-enbiyâ\ s. 229, 233, 303-307; a.mif., Te/sîfü7-Kurıân(nşr. Sâmîb. Muhammed  es-Se-lâme).Riyad 1418/1997, VII, 27, 32-33; Fîrûzâ-bâdî, Beşâ'ir (nşr. M. Ali en-Neccâr), Beyrut, ts. (el-Mektebetü'1-ilmiyye), VI, 39-41; Tecrîd Ter-cemesi, VI, 22; VII, 231-233; IX, 115-127; Kas-tallârıî, el-Meuâhibü'l-!edünniyye{nşr Salih Ah­med eş-Şâmîl, Beyrut 1412/1991, 1, 110-113; Zürkânî. Şerhu'l-Meuahib, Kahire 1854,1, 117-121; Aclûnî. Keşfü'l-hafâ', I, 230; A. Legendre, "Ismael", DB, III/l, s. 990-992;a.mlf., "Moriah", a.e., IV, 1281-1283; J.Horovitz, Koranische Un-tersuchungen, Berlin- Leîpzig 1926, s. 91-92; Hamîdüddin Ferâhî, er-fîe'yü'ş-şahtfı/îmen hü-ue'z-ze£>î/ı,A'zamgarh 1414/1994, s. 103-105; C. C. Torrey. The Jeıvİsh Foundation of İslam, Mew York 1933, s. 49; D. Sidersky, Les origines des legendes musulmanes dans le Coran et dans les uies desprophetes.Paris 1933, s. 48-53; A. Jeffery. The Foreİgn Vocabuiary ofthe Qur'ân, Baroda 1938, s. 63-64; Süleyman Ateş, Yüce Kur'an'ın Çağdaş Tefsiri, İstanbul 1990, VII, 414-417; a.mlf., Kur'an Ansiklopedisi, is­tanbul, ts. (Kur'an Bilimleri Araştırma Vakfı), XII, 344-348; R. Firestone. Journeys in Holy Lands, A!bany-NewYork 1990, s. 39-178; a.mlf., "Ab-raham's Son as che Intended SacrîRce", JSS, XXXIV/1 (1989), s. 95-131; Mustafa Âsim Kök-sal. Peygamberler Tarihi, Ankara 1993, I, 170-236; R. Paret, "Ismâ'il", EI2(Fr.), IV, 192-193; Y. Elitzur - H. Z. Hirschberg. "Ishmael", Ejd., IX, 80-82; S. Fisch. "MIdrash ha Gadol", a.e., XI, 1515; İsmail Durmuş, "İbn Hazin", DİA, XX, 59, Ömer Faruk Harman
Konu Adresi: http://www.dervisler.net/hz-ismail-t11355.0.html



sana senden olur her ne olursa başın selamet bulur dilin durursa.....


Paylaş facebook Paylaş twitter
 

Mevt (Alemdar) Sevdiğine, Sevdiğini Söyle ||semerkandyayin| semerkand.tv| semerkandradyo| semerkanddergisi| semerkandaile| mostar| semerkandpazarlama| sultangazi.bel.tr| sitemap| Arama Sonuçları| Dervişler Mekanı| Wap| Wap2| Wap Forum| XML| Rss| DervislerNet/Facebook | DervislerNet/Twitter | Forum İletişim| |||www.dervisler.net 1.244 saniyede oluşturulmuştur


Hz İsmailGüncelleme Tarihi: 20/08/19, 16:03 Dervisler.Net © 2008-2014 |Lisans(SMF) |Sitemap | Facebook | Twitter | İletişim